Νίκος Καζαντζάκης

Καζαντζάκης 61 χρόνια μετά

26/10/1957 – το φως πια λιγόστεψε…

Καζαντζάκης Νίκος

Καζαντζάκης Νίκος (1883 – 1957)

Ημέρα θανάτου στο Φράϊμπουρ Γερμανίας του Νίκου Καζαντζάκη. Πέρασαν 60 και 1 χρόνια από την ημέρα που έφυγε (74) «μην ελπίζοντας, μη φοβούμενος, ελεύθερος πάντα» ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας – διανοητής. Μια ζωή αφιερωμένος στην αναζήτηση του Θεού ελπίζοντας κάποτε να τον αντικρύσει. Ωστόσο δεν βρήκε στο δρόμο του παρά την απεγνωσμένη ελπιδοφόρο ή και απέλπιδα αυτή αναζήτηση – κι από αυτή οικοδομήθηκε το έργο του.

Έργο διαποτισμένο με τις μεγάλες ιδέες για το μεταφυσικό πρόβλημα του ανθρώπου, αλλά προσιτό, οικείο για κάθε άνθρωπο που πιάνει ένα βιβλίο από αυτό το έργο, στα χέρια του. Όπως το ίδιο απλός ήταν στη ζωή του παρ’ όλα τα μεγάλα προβλήματα της ύπαρξης που τον βασάνιζαν και που «εύχεται στη βαφτισιμιά του να συνεχίζει αμέριμνα το παιχνίδι γιατί ακόμη είναι μικρή να ασχοληθεί με τα άλλα» καθώς εξομολογείται η ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ στη συνομιλία της για τον Καζαντζάκη.

Νίκος Καζαντζάκης

Ο Νίκος Καζαντζάκης στο γραφείο του

Γέννημα – θρέμμα της κρητικής γης γεννημένος στο Ηράκλειο (1883) όπου και ο τάφος του σήμερα (τοποθεσία ντάπια Μαρτινέγκου) με το σταυρό να κοιτάζει υπερήφανα στην απεραντωσύνη ουρανού και γης, στα θυελλώδη ξεσπάσματα του πελαγίσιου αέρα – ένα ανάστημα ψυχής γιγαντωμένης από την τραχειά υλική γη και το ερευνητικό μάτι προς την απεραντωσύνη του απείρου, ο Καζαντζάκης διέγραψε μια πορεία μπαίνοντας επικεφαλής της μεγάλης αλυσσίδας των Ηρακλειωτών συγγραφέων.

Ο Νίκος Καζαντζάκης από το Ηράκλειο Κρήτης πήγε στην Αθήνα όπου γράφτηκε στη Νομική Σχολή, κι αργότερα στο Παρίσι πάλι στη Νομική. Στράφηκε όμως στη λογοτεχνία και στη φιλοσοφία με κύριο έργο σ’ αυτήν την «Ασκητική» (Salvatores Dei / 1927) βασισμένο αρχικά στη Νιτσεϊκή φιλοσοφία, όπου ο λόγος του εμπεδώνεται στην πορεία στη Μεταφυσική θεώρηση.

Ταξίδεψε πολύ εξ ού και η σειρά «Ταξιδεύοντας». Μιλούσε απταίστως πολλές γλώσσες. Ξακουστός σε ένα μεγαλύτερο κοινό που αρχίζοντας από την Ελλάδα, καταλαμβάνει ένα  ολοένα και ευρύτερο φάσμα αναγνωστών, που κατά κύριο λόγο κερδήθηκε με την ταινία Αλέξης Ζορμπάς (1964), έργο γραμμένο το 1946 – με μουσική επένδυση Μίκη Θεοδωράκη, μη ξεχνώντας φυσικά και τα έργα «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» (Σειρά TV / 1975) – γραμμένο το 1948, «Ο Τελευταίος Πειρασμός» (1988) μεταφερμένο κι αυτό στον κινηματογράφο – έργα όπου προσέδωσε μια ανθρώπινη υπόσταση στον Χριστό και που δυστυχώς κατηγορήθηκε με αφορισμό από την εκκλησία.

Τα μυθιστορήματα «Ο Φτωχούλης του Θεού» (1953), «Αναφορά στο Γκρέκο» (1961 / μετά θάνατον έκδοση) – και τα δύο προς τιμήν δύο επιφανών προσωπικοτήτων: του Μοναχού – Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης και του εκ Κρήτης ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά του έργα όπου διαγράφονται η ζωή και η ιδιοσυγκρασία του – ιδιαίτερα η «Αναφορά στο Γκρέκο», καθώς περιέχουν πολλά βιογραφικά στοιχεία. Το 1957 έχασε το Νόμπελ Λογοτεχνίας για μία ψήφο, από τον Αλμπέρ Καμύ – γεγονός που ο ίδιος ο Καμύ σχολίασε: «Ο Καζαντζάκης άξιζε χίλιες φορές περισσότερο από μένα».

Καταδιωκόμενος από πλείστα προβλήματα οικονομικά, πνευματικά, προσωπικά, συνέχιζε απτόητος τον αγώνα του συγγραφέα: να επικοινωνήσει μέσω του εσώτερου εαυτού του και των δημιουργημάτων του με τον κάθε μοναχικό αναγνώστη που πορεύεται μέσα στο μοναχικό πλήθος αγωνιζόμενος κι αυτός μέσα από τον προσωπικό του αγώνα. Μα η ζωή είναι ένας αγώνας – να ζήσεις, να πορευτείς, να βρεις τον αληθινό σου εαυτό μέσα από τις ποικίλες εκφάνσεις, εκδηλώσεις της καθημερινότητας, όπου λέει η ποιήτρια Αγγελάκη-Ρουκ στο ποίημα της «Μοναξιά»: Μέσα στη τόση μοναξιά μία είναι η σωτηρία και προκύπτει μόνο μέσα από την προσωπική μοναξιά του καθενός.

Στο βίντεο – link που παρατίθεται η γνωστή ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, βαπτισιμιά του Νίκου Καζαντζάκη, με αφορμή την δημοσίευση της αλληλογραφίας του συγγραφέα με την οικογένεια Αγγελάκη, ξεδιπλώνει μνήμες της παιδικής και εφηβικής ηλικίας.

Ο επιμελητής της έκδοσης Θανάσης Αγάθος, Λέκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, επισημαίνει άγνωστες λεπτομέρειες της ιδιωτικής ζωής του συγγραφέα. Η Διευθύντρια των Εκδόσεων Καζαντζάκη Νίκη Σταύρου και πνευματική κόρη της Ελένης Ν. Καζαντζάκη, αναφέρεται στις προσπάθειες που γίνονται για να έρθει η νέα γενιά των Ελλήνων σε επαφή με το τεράστιο έργο του. Ο Νίκος Μαθιουδάκης, Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, περιγράφει την τεράστια ζήτηση και αποδοχή που συνεχίζει να έχει ο συγγραφέας του «Αλέξη Ζορμπά», του «Καπετάν Μιχάλη» και τόσων άλλων αριστουργημάτων. Στην εκπομπή παρουσιάζονται αποσπάσματα από τη θεατρική προσαρμογή της «Ασκητικής» σε σκηνοθεσία Πάνου Αγγελόπουλου.

Advertisements